Біздің өлке

                                            Сәтбаев- достықтың  қаласы

                                  Сапырған сары алтын тастардан,

                                Бәрін де асқақ ән, жақсы арман.

                          Бақытты байтақ ел достығы

                                Қаныштың қосынан басталған.

                                   Ш.Ділдебаев

                                                          Тарихы

       Жұмысшылардың  Никольскиий поселкесі, кейін Никольский қаласы, қазіргі таңдағы Сәтбаев қаласының тарихы үлкен өнеркәсіп аймағы болып табылатын Жезқазған-Қарсақбай-Ұлытау тарихтарымен ажырамас жұпта. Орталық Қазақстан даласының қазбалы пайдаға толы екенін адамзат бағыдан, тіпті сонау қола дәуірінен бері білген. Ол туралы тарихта із қалдырған ашық кен орындары мен кен байытуға арналған пештердің іздері, мыс кесектері және табылған жебелердің мыс  пен қоладан жасалған ұштары айтады.Үлкен сауда, керуен орталықтарына жақын орналасқан Жезқазған аймағы оларды кезінде мыс немесе ұсақ-түйек малахит және азурит тастарымен жабдықтап отырған.

        Кенді аймақ жайлы мәліметтер сонау тарих тереңінен басталады. Жезқазған мыс кен орындары жайлы деректер көне грек тарихшысы Геродотқа да мәлім болған. Меле-Құдық аймағында орта ғасырға тән мыс балқыту пеші бар зауыт ауласы табылған. Меле-Құдық жеріндегі көне кен қазу жұмыстары  көптеген ұсақ карьерлерден және төмендетіліп қазылған жер асты жолы бар, ұзындығы 20-30 метрді құрайтын бағандары бар үңгірлерден құралған. Оларды чудтық немесе  қалмақтың найзалар деп атап кеткен. Алғашқы кеншілер табиғатта таза қалпында кездесетін мыс түрлерін шығарған. Орыс паштасы Петр 1 Орталық Азия жеріне экспедицияға ғалымдар мен тау-кен ісінің шеберлерін жіберіп отырған. Олар біздің аймақтарды зерттеп, қазақ жерінің кенді екендігін, әсіресе біздің даламызды алып жатқан мыс байлығына қайран қалатын. Орталық  Азияға  экспедиция жасаған орыс ғалымдары Рычков (1847ж.) пен Фалькенің(1771ж.) күнделіктерінде Жезқазған-Қарсақбай-Жезді жерлері мыс кеніштеріне керемет бай екендігі жайлы және оның көне заман мен орталық ғасырлардан-ақ шығарып  келгендігі туралы жазылған.Олар тіпті, Жезді көлін мыс көлі деп атап кеткен.

Сәтбаев қаласының маңайынан көне құрылыс іздері ретінде ескерткіштер мен тас адамдар мүсінін кездестіруге болады. Қалған іздерден көне адамдардың мыс өңдеу жұмысын қандай тәсілмен жүргізгендігін білуге болады. Мұндай іздерді Жезқазған кен орындарының он алты жерінде кездестіруге болады, олар: Петро, Покро, Златоуст, Кресто, Анненск, Никольск, Карпинск сияқты кен орындары. Сәтбаев қаласының қариялары бұл жерлерді адам атымен атап кеткен, мысалға Досхан жері, Досхан-қазақ көшпендісі. Аңыз бойынша, Досхан күшіне батылдығы сай адам болған. Найман тайпасының Бекболат руынан шыққан қазақ батырының есімі барлық уездер түгілі, Петерборға дейін жеткен. Бертін  уақытқа  дейін Досхан  құдығы да сақталған. Ал қазір сол құдық орнында Сәтбаев қаласының жасанды су айдыны орналасып, айналасына ағаш отырғызылған. Аңызға сүйенсек , бұл құдық әрқашан суға толып тұратын.

          Сәтбаев қаласы - Қарағанды облысындағы  қала. 1973 жылы құрылған. Қала аумағы 1,1 мың шаршы километрге тең. Халық саны 70000 адам. Жезқазған қаласынан 16 км жерде орналасқан. Негізгі өндірісі - мыс.

Жезқазған кенді аймағын жан-жақты зерттеп оның қазба байлықтарын игеру жөніндегі игі жұмыстар қазақтың ұлы ғалымы, академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың есімімен тікелей байланысты.Қаныш атындағы қала жыл сайын өсіп өркендей түсуде. Топырағында дананың ізі қалған қалада бұл күндері Қ.Сәтбаев атындағы көше, мектеп, ғалымның ескерткіші бой түзесе, ең бастысы қазақтың біртуар ұлының ізбасарлары жарқын істердің жасампаз жалғастырушысы бола білуде. Іргетасы 1954 жылы жұмысшы поселкасы ретінде қаланып, Никольский аталған бұл мекен 1973 жылы қала мәртебесін алса, тәуелсіздік тұғырын көтеруге ұмтылған тұрғындардың өтініш – тілегіне орай 1990 жылдың 13 қыркүйегінде шаһарға оның негізін қалаушы Қаныш Сәтбаевтің есімі берілді. Бұл біздің қаламыздың туған күні. Сәтбаев қаласының жалпы жер көлемі 110435 гектар жерді алып жатыр. Сәтбаев халқы көп ұлтты, тату-тәтті бірлікте өмір сүруде. Жазы құрғақ, қысы қатты, континеттік аймақ. Қаракенгір, Сарыкеңгір, Жезді өзендері Жезқазған қаласының маңында қосылып, Сарысу өзеніне құяды. Өзен маңында тал, терек, қайың, қарағаш, шілікті тоғайлар бар, жан-жануарлар мен құстарға бай. Бұрында осы қала орналасқан жерде көктемде қызғалдақтар мен сарғалдақтар, бәйшешектер қалың өсетін жер бетін кілемдей құлпыртатын қазір олар өте аз. Осынау қаланың академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың атымен аталуы зор мақтаныш.

 

 

 

Сәтбаев қаласының көрікті жерлері



«Сәтбаев қаласының әкімшілігі»

 

Ш.Ділдебаев атындағы кеншілер сарайы

 

«Қалалық аурухана»

 

«Тәуелсіздік стелласы»


«Жеңіс саябағы»


«Кенші даңқы» монументі


«Мешіт»


«Церковь»


«Қазақмыс» корпорациясының атынан салған «Спорттық сауықтыру кешені»


«Нұрлы мекен» ауданы бой көтерді


Сәтбаев қаласында «Достық үйі» ашылған кез.

 

© 2007-2019 Сәтбаев қаласының балалар мен
жасөспірімдер кітапханасы ККМ
Все права защищены
Яндекс.Метрика
© 2013 Разработка и поддержка:
Интернет-компания «Creatida»